26 lut Wpływ twardości wody na Sumi – dlaczego czerń potrzebuje innej wody niż czerwień?
Rozwój barw u japońskich karpi to fascynujący proces, w którym mistrzowska genetyka spotyka się z chemią środowiska.
Wielu początkujących akwarystów dziwi się, dlaczego ryby o doskonałym rodowodzie po wpuszczeniu do przydomowego stawu tracą swój pierwotny blask, a ich wzory ulegają rozmyciu. Jeśli w Twoim zbiorniku pływają starannie wyselekcjonowane, kolorowe karpie koi od 20 do 30 cm, z pewnością zależy Ci na wyeksponowaniu ich pełnego potencjału wizualnego. Eksperci tworzący markę Narybek.com podkreślają, że kluczem do zrozumienia zmian pigmentacyjnych jest twardość wody. Okazuje się bowiem, że poszczególne barwy – w szczególności atramentowa czerń (Sumi) oraz krwista czerwień (Hi) – mają skrajnie różne, a wręcz wykluczające się wymagania mineralne.
Sumi (Czerń): Dlaczego kocha twardą wodę?
Sumi to pigment, który zachowuje się niezwykle dynamicznie. Zależy on w dużej mierze od ilości melanoforów (komórek barwnikowych), które bardzo silnie reagują na obecność rozpuszczonych w wodzie minerałów. Woda twarda (o wysokim wskaźniku GH), bogata w jony wapnia i magnezu, działa na czerń jak potężny stymulator.
- Głębia i ostrość: W twardej wodzie Sumi staje się grube, intensywne i nabiera lakierowanego połysku (tzw. Urushi-zumi). Krawędzie czarnych plam stają się ostre jak odcięte brzytwą.
- Szybszy rozwój: U młodych ryb (odmian takich jak Showa czy Shiro Utsuri), twarda woda przyspiesza „wychodzenie” czerni z głębszych warstw skóry na powierzchnię łusek.
- Problem „Shimi”: Niestety, wysoka twardość ma też swoje mroczne strony. U odmian, które nie powinny mieć czerni (np. Kohaku), wysoki poziom minerałów może wywołać pojawienie się tzw. Shimi – drobnych, nieestetycznych czarnych kropek przypominających piegi, które psują wygląd ryby.
Hi (Czerwień): Zwolenniczka miękkiej wody
Czerwień oparta jest na karotenoidach i ma zupełnie inne preferencje. Historycznie, kolebka najpiękniejszych czerwono-białych karpi (odmiana Kohaku) – japońska prefektura Niigata – słynie z niezwykle miękkiej wody, pochodzącej z topniejących śniegów.
- Gęstość i elastyczność: W miękkiej wodzie o niższym pH, czerwień staje się elastyczna, gęsta i równomiernie pokrywa ciało ryby. Nie ma tendencji do „pękania” podczas szybkiego wzrostu zwierzęcia.
- Ryzyko twardej wody: Przeniesienie karpia o pięknym, czerwonym wzorze do bardzo twardej, zasadowej wody często skutkuje kurczeniem się czerwonych łat, blednięciem koloru, a z czasem nawet jego całkowitym zanikiem.
Shiroji (Biel): Płótno, które wymaga balansu
Aby zarówno czerń, jak i czerwień mogły odpowiednio błyszczeć, potrzebują nieskazitelnego, białego tła. Biel u ryb z grupy Gosanke nie jest pigmentem, lecz naturalnym kolorem tkanki. Zbyt twarda woda o wysokim pH (powyżej 8.5) często powoduje, że Shiroji nabiera nieprzyjemnego, żółtawego odcienia. Z kolei woda o zbalansowanych parametrach pozwala utrzymać biel przypominającą czystą porcelanę lub śnieg.
Jak znaleźć złoty środek w przydomowym stawie?
Większość hobbystów posiada w swoich stawach „mix” (mieszankę) różnych odmian – zarówno te bazujące na czerni, jak i na czerwieni. Ponieważ nie da się utrzymać wody jednocześnie twardej i miękkiej, kluczem jest kompromis. Złotym standardem w europejskich stawach jest utrzymywanie średniej twardości ogólnej (GH na poziomie 8-12) oraz stabilnej twardości węglanowej (KH wokół 5-8), która zapobiega niebezpiecznym wahaniom pH. W takich, ustabilizowanych warunkach każda ryba, niezależnie od swojej genetyki, będzie mogła w zdrowym tempie rozwijać swój naturalny potencjał barwny.